Internasyonal Emek harcama Teşkilatı (ILO) ve Birleşmiş Milletler Küçüklere Yardım Fonunun (UNICEF) ön görülerine gore, dünyada 78 milyonu adam, 59 milyonu kız olmak suretiyle 138 milyon çocuk işçi bulunmantadır. Bunların aşağı yukarı 54 milyonu tehlikeli işlerde çalışıyor.
Fas’ta bugün süregelen ve cuma gününe kadar devam edecek 6. Küresel Çocuk İşçiliğinin Ortadan Kaldırılması Konferansı evvel dünya genelinde “çocuk işçiliğine kırmızı kart” kampanyası başlatıldı. Kampanya kapsamında toplumsal medyada, “çocuk işçiliğine kırmızı kart” yazılı kartla çekilmiş fotoğraflar paylaşılıyor.
Birleşmiş Milletler, 2000 senesinde çocuk işçiliğini dünya genelinde 2025 senesine kadar sıfırlama amacıyla yola çıktı. Çocuk işçiliği o tarihten bu yana aşağı yukarı yarı yarıya azalmakla eş güdümlü hedefin oldukca arkasında kaldı. 2020-2024 yılları aralığında çocuk işçi adedi 22 milyon, tehlikeli işlerde çalışan çocuk adedi ise 25 milyon şahıs azaldı. 2000 yılından bu yana ise çocuk işçi adedi 100 milyon dolayında azaldı.
ILO işbirliğiyle Fas’ın ev sahipliğinde düzenlenen konuşma çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasına yönelik eylemleri hızlandırmak hedefiyle hükümetleri, işveren ve işçi örgütlerini, sivil toplumu, internasyonal örgütleri, {özel sektör} temsilcilerini, akademisyenleri ve evlatları bir araya getirmesi yönünden ehemmiyet taşıyor.
ILO’ya gore çocuk işçiliği, evlatları çocukluklarını yaşamaktan alıkoyan, potansiyellerini ve saygınlıklarını eksilten, zihinsel ve fizyolojik gelişimlerini negatif yönde etkileyen işler olarak kabul ediliyor. Çocuklar amacıyla zihinsel, fizyolojik, toplumsal ve etik açıdan tehlikeli ve zararı olan, evlatları okula devam etmekten alıkoyan, evlatları okuldan daha erken ayrılmaya zorunlu bırakan, evlatların okullarıyla eş güdümlü yürütmek mecburiyetinde kaldıkları ağır ve uzun işler çocuk işçiliği kapsamında değerlendiriliyor.
En fena biçimlerinde çocuk işçiliği ise evlatları köleleştiren, ailelerinden ayıran, ciddi hastalıklara maruz bırakan ve erken yaşlarda büyük şehirlerde yalnız başına kalmalarına niçin olan işler olarak tanımlanıyor.
Türkiye de çocuk işçiliği ile savaşım konusu ile ilgili emekler yürütüyor. 2017 – 2023 yıllarını içine alan dönemde çocuk işçiliği ile savaşım yerel uygulaması uygulandı.
Türkiye İstatistik Kurumuna gore 2024 senesi itibarıyla Türkiye’de 15-17 yaş grubunda bulunan 920 bin çocuk işgücüne katılıyor. Bunların 869 bini fiilen çalışıyor.
Türkiye’de çocuk işçi çalıştırma yasağı konusu ile ilgili kanunların bir birisi ile çeliştiğini daha evvelce de gündeme getirdik. 2017 – 2023 yıllarını içine alan Çocuk İşçiliği ile Savaşım Yerel Uygulaması Fiil Planı’nda iki yasa arasındaki çelişkinin ortadan kaldırılması öngörüldü yalnız bugüne dek yaşama geçirilemedi. Kanunlar arasındaki çelişkinin giderilmesi Türkiye’nin çocuk işçiliğiyle mücadelesine katkı elde edecektir.
4857 Sayılı İş Kanunun 71’inci maddesine gore, 15 yaşını doldurmamış evlatların çalıştırılması yasak. 14 yaşını doldurmuş ve mecburi ilköğretim çağını tamamlamış çocuklar ise bedensel, zihinsel, toplumsal ve etik gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde yazılı sözleşme gerçekleştirmek ve her bir etkinlik amacıyla ayrı izin alabilmek şartıyla çalıştırılabilirler. Mecburi ilköğretim çağını tamamlamış ve örgün eğitime devam etmeyen evlatların emek harcama saatleri günde 7 ve haftada 35 saatten çok olması imkansız. Bu vakit 15 yaşını tamamlamış çocuklar amacıyla günde 8 ve haftada 40 saate kadar artırılabilir.
Evlatları çalıştırma yaşına ve çalıştırma yasağına aykırı davrananlar ile çocuk ve genç işçileri gece çalıştıran ya da alakalı yönetmelik hükümlerine aykırı edenler ile ilgili 26.620 TL para cezası yapılır.
1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 173’üncü maddesine gore ise 12 yaşından aşağı evlatların yapınak ve yapımevi benzer biçimde birçok sanat müesseseleriyle maden işlerinde amele ve çırak olarak çalıştırılması yasak. Buna gore, 12 yaşını doldurmuş çocuklar yapınak ve imalathaneler ile maden işlerinde amele ve çırak olarak çalıştırılabilirler. 12 – 16 yaş içinde tespit edilen kız ve adam çocuklar ise günde azami 8 saate kadar çalıştırılabilir.
İş Kanununa gore 14 yaşını tamamlamış 15 yaşını tamamlamamış çocuklar dahi yalnızca hafifçe işlerde çalıştırılabilirken, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu 12 – 14 yaş arasındaki evlatların yapınak, yapımevi ve maden işlerinde çalıştırılmasına imkan tanıyor.
*Haberin görseli AA’nın fotoğraf arşivinden servis edilmiştir.
Bursa Uludağ’da su ihtiyacını duvar üstündeki kar birikintisi ile karşılayan sincap kameraya yansıdı
