AK Parti TBMM grubu, toplumsal medya platformlarına girişte kimlik doğruluğunu sağlama koşulu getirilmesine yönelik bir yasa öneriyi üstünde çalışıyor. Küçükleri webin zararı olan içeriklerinden korumaya dönük 16 yaş altı kullananlara toplumsal medya yasağı getirilmesine yönelik düzenlemenin sonrasında TBMM gündemine getirilecek yasa öneriyi, şahsi hususi verilerin ve bulguların kötü amaçlı tüketiminin önüne geçebilmek hedefiyle hususi hükümlerle donatılacak.
AK Parti kurmayları, bu hususta teknik altyapı geliştirebilmek amacıyla Data Teknolojileri ve Etkileşim Kurumu (BTK) ve İçişleri Bakanlığı ile ilişki durumunda emek harcamalar yürütüyor.
Bir AK Partili yönetici, düzenlemenin “her veriyi mecburi kılmadan, teknik düzeyde güvenilir bir model” üstüne inşa edilmek istendiğini söyleyerek şu çerçeveyi çizdi:
İktidar partisi bilhassa düzmece ya da müstear isimle oluşturulan hesaplar üstünden oluşturulan hakaret, tehdit ve dezenformasyon hareketlerini kanuna gerekçe işaret ediyor. Seçim zamanlarında çoğalan dijital manipülasyon, deepfake içerikler ve anonim hesap ağları da düzenlemenin arka planındaki motivasyonlardan biri.
Bu yönüyle öneri, sadece bireysel hakaret vakalarına değil; kamu düzeni, seçim güvenliği ve toplumsal istikrara dair kaygılara da dayandırılıyor.
Sorun teknik olmaktan fazlaca anayasal bir kalite taşıyor. Türkiye’de ifade özgürlüğü ve haber alma hakkı, Anayasa Mahkemesi içtihatlarında geniş yorumlanıyor. Mahkeme, bugüne dek anonim ifade hakkını da ifade özgürlüğünün koruma kısmı içerisinde değerlendiren kararlar verdi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de anonimliği, bilhassa siyasal eleştiri bağlamında korunan bir neden olarak görüyor.
Mecburi kimlik doğrulaması şu soruları gündeme getiriyor:
Burada Şahsi Bilgileri Koruma Kurumu (KVKK) ve 6698 sayılı Şahsi Verilerin Korunması Kanunu da döneme giriyor. Kimlik doğruluğunu sağlama düzeneğinin hukuka idealliği; ölçülülük, gereklilik ve orantılılık testlerinden geçmek mecburiyetinde.
Teknik olarak üç model öne çıkıyor:
AK Parti’nin taslak çalışmasında bu üçüncü modele yakın bir çerçeve üstünde çalışılıyor. Yalnız “isteğe bağlı” model dahi fiilen zorunluluğa dönüşebilir. Zira doğrulanmamış hesapların erişimi ya da görünürlüğü sınırlanırsa eşitlik sıkıntısı doğabilir.
Dünyada {genel} eğilim, platformlara içerik kaldırma yükümlülüğü getirmek tarafında; direkt olarak kimlik doğruluğunu sağlama zorunluluğu ise süregelen değil. Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) platform sorumluluğunu artırıyor yalnız anonimliği bütünüyle kaldırmıyor. ABD’de ise ifade özgürlüğü fazlaca daha geniş yorumlanıyor. Bu nedenden dolayı Türkiye’de getirilecek model, küresel misaller içerisinde istisnai bir yerde konumlanabilir.
Bu münakaşa classic bir denge sorusuna dayanıyor: Dijital alanda {güvenlik} ve hesap verebilirlik mi öncelikli olacak, yoksa anonim ifade özgürlüğü mü?
Devletin vazifiyeti kişiyi güvenliğini sağlamak; yalnız kişiyi korurken devlete karşı kişinin istiklal alanını daraltmamak da aynı seviyede mühim.
“Çifte doğruluğunu sağlama” yazımda vurguladığım benzer biçimde; teknik {güvenlik} tedbirleri ile kimlik kontrolü birbirinden ayrılmalı. İki aşamalı giriş, gizyazı güvenliği ve platform sorumluluğu diğer; gerçek şahıs kimlik eşlemesi diğer bir sorun.
Yasa öneriyi, bu yasama senesi döneminde TBMM gündemine getirilecek. Yasa metninin iyi mi şekilleneceği ve muhalefetin yaklaşımı da belirleyici olacak. Sivil cemiyet, barolar, dijital haklar savunucuları ve akademisyenlerin prosese katkı sunması bu düzenlemenin yasalaşması konusu ile ilgili tehlikeli sonuç önemde.
{Teknoloji} gelişti; aynı seviyede hukukun da geliştirilmesi lüzumlu…
Bu planlama, sadece toplumsal medyaya giriş yöntemini değil; Türkiye’de dijital yurttaşlığın sınırlarını da tekrardan çizecek benzer biçimde gözüküyor.
Meksika {güvenlik} güçlerinin, dünyanın en fazlaca aranan uyuşturucu kaçakçılarından “El Mencho”yu öldürmesinin sonrasında ülkenin çoğu noktasında sertlik hadiseleri patlak verdi.
