Son senelerde akran zorbalığının yaygınlaşması kaygıları artırıyor. Oluşturulan incelemeler; devletimizde her 3 çocuktan 1’inin akran zorbalığına uğradığını işaret ediyor. Diktatörlük; fizyolojik sertlik, dışlama, alay etme, ufak düşürme, tehdit, toplumsal medyada ifşa ve dijital rahatsızlık benzer biçimde değişik şekillerde meydana çıkabiliyor. Psikiyatri Eksperi Dr. Sulh Sancak “Son senelerde dijital ortamın da yaygınlaşmasıyla akran zorbalığı fazlaca daha fazla görülmektedir. Akran zorbalığını “çocuklar içinde olur bu tür şeyler” diyerek görmezden gelmek sıkıntısı küçültmez, büyütür; çocuğun ruh sağlığını ve bilimsel nitelikli geleceğini oldukça negatif etkisinde bırakır. Erken fark edilip doğru şekilde araya girmek edildiğinde, çocuğa birtakım önlemler öğretildiğinde önlenebilir” diyor. Psikiyatri Eksperi Dr. Sancak, akran zorbalığına uğrayan çocuklarda 7 mühim belirtiyi sıraladı, akran zorbalığına karşı alınabilecek 9 etkili önlemi söyledi, mühim ikazlar ve önerilerde bulunmuş oldu.
Zorbalığın genelde içe kapanık, toplumsal olarak izole edilmiş ve yalnız görülen evlatları amaç aldığını bildiren Dr. Sulh Sancak “Takım içindeki bir çocuğa yönelme olsılığı dikkat çekici şekilde azalır. Genellikle teneffüslerde, okul çıkışlarında ve servis beklerken çocuğun tek başına olmaması koruyucu bir önlemdir. Bir arkadaşla olmak hem caydırıcıdır hatta güç {verir}. Bu nedenden dolayı güvenilir bir dost edinmek etkili bir müdafa mekanizmasıdır” diyor.
Diktatörlük karşısında uzun izahat gerçekleştirmek veya münakaşaya girmek fazlası kez işe yaramaz. Aksine zorbanın dikkatini artırır. Emin bir gövde dili ve göz temasıyla “Bunu istemiyorum”, “Dur” veya “Bana bu tür seslenmeni istemiyorum” benzer biçimde kısa ve net cümleyle sınır koymak, oradan uzaklaşıp bir yetişkine (öğretmen, okul yönetimi) başvurmak ve aileye anlatmak en verimli yöntemdir. Yardım istemenin ‘yakınma’ değil, {güvenlik} isteği bulunduğu çocuğa öğretilmelidir.
Psikiyatri Eksperi Dr. Sancak “Ne yazık ki çoğu çocuk; utandığı, daha çok amaç alınmaktan korkmuş olduğu, ailesini üzmek istemediği veya kendisinin kafaya çıkacağını düşündüğü amacıyla yaşamış olduğu zorbalığı hiç kimseye anlatmıyor. Birçoğu da ‘abartıyorum sanırlar’ fikrine kapılabiliyor. Halbuki bir zorbalığa maruz kaldığınızda bunu ailenizle ve okul yöneticilerinizle kesinlikle paylaşın. Yaşadıklarınızı içinize atmayın. Böylelikle problem daha çok büyümeden çözülebilir” diyor.
Ailelere, çocuklarıyla kesinlikle derli toplu etkileşim kurmalarını ve problemini küçümsememelerini öneren Dr. Sulh Sancak şu şekilde konuşuyor: “Çocuğunuza ‘ne olursa olsun bana anlatabilirsin, seni suçlamam, beraberinde olurum’ diyerek yaklaşın. ‘Arkadaşın latife yapmıştır’, ‘çocukça atışma, halledersiniz’ benzer biçimde normalleştirici sözlerle yaklaşmayın. Baskı yapmadan, yargılamadan kulak verin. Size tümşeyleri izah edebileceğini hissetmesi oldukça önemlidir.”
Çocuğunuza ‘Bugün okul nasıldı’ yerine, ‘bugün seni en fazlaca mutlu eden şey neydi’, ‘seni zorlayan bir an oldu mu’ benzer biçimde açık uçlu sorular problem. “Bişi yok” diyorsa anında vazgeçmeyin. Akşam yatmadan evvelce sakin bir ortamda, göz ilişkisi kurarak konuşmayı tecrübe edinin. Meseleye anında çözüm üretmek yerine evvelce duygusunu anlamaya çalışın. Bahsetmek, dinlemek ve ortaklık gerçekleştirmek en kuvvetli çözümdür.
Çoğu çocuk maruz kalmış olduğu davranışın diktatörlük bulunduğunu fark etmeyebilir. Psikiyatri Eksperi Dr. Sulh Sancak “Çocuğa şunu öğretmek önemlidir: “Bir davranış seni incitiyorsa, yeniden ediyorsa ve dur demene karşın devam ediyorsa bu zorbalıktır.” Örnek olarak; devamlı lakap takılması “latife” değildir. Çoğu kez gruba alınmamak “dost seçimi” değil, dizgesel dışlama olabilir.
Diktatörlük bireysel değil, sistemsel bir sorun olmasından öğretmen, rehberlik servisi ve okul yönetimiyle kesinlikle iletişime geçin. Sıkıntısı dramatize etmeden ancak net şekilde ifade edin. Olayların tarihini ve içeriğini not alabilmek süreci basitleştirir. Numune: “Çocuğum arkadaşları doğrultusundan dışlanıyor” demek yerine, “Son üç haftadır teneffüslerde aynı üç talebe doğrultusundan oyuna alınmadığını ve alay edildiğini söylüyor” benzer biçimde somut data {verin}.
Psikiyatri Eksperi Dr. Sancak “Diktatörlük yalnızca mağdur ve ceberrüt içinde değildir; seyirciler de sürecin ögesidir” derken, sözlerine şu şekilde devam etmekte: “Çocuğunuza şunu öğretin: “Birine oluşturulan haksızlığa sessiz kalmak, o davranışı güçlendirebilir. Halbuki, zorbalığa etki altında kalan arkadaşının yanına oturmak, öğretmene haber vermek, “Bence sana oluşturulan bu davranış yanlış” demek bile zorbalığı azaltabilir.”
Bugünümüzde whatsapp kümeleri, toplumsal medya paylaşımları ve çevrimiçi oyunlar üstünden zorbalığın 7/24 devam edebildiğini, bu durumun çocukta umarsızlık hissini artırdığını bildiren Dr. Sancak “Genellikle dijital zorbalıkta ispat muhafaza etmek (ekran görüntüsü alabilmek) önemlidir. Diktatörlük halinde çocuğa karşılık vermek yerine ispat saklamayı, bireyi engellemeyi ve bir yetişkine bildirmeyi öğretmek lazım olur. En muhimi, çocuk yaşadığının kendi suçu olmadığını ve ailesinin beraberinde bulunduğunu net şekilde hissetmelidir” diyor.
Psikiyatri Eksperi Dr. Sulh Sancak, çocuklarda akran zorbalığına maruz kalındığına işaret eden, ailelerin ilgi etmesi ihtiyaç duyulan 7 mühim belirtiyi şu şekilde sıraladı:
• Okula gitmek istememe, karın ağrısı ya da baş ağrısı şikayetlerinde artış
• Ani içe kapanma, odasına çekilme, depresif duygudurum, özgüven kayıbı, endişe sorunu
• Eşyalarının kaybolması veya zarar görmesi
• Telefonunu gizleme, toplumsal medya tüketiminde ani değişiklik• Uyku düzeninde bozulma
• Beslenmesinde düzgüsel olmayan davranışlar, aşırı yeme veya asla yememe
• Ders başarısında {düşüş}
Psikiyatri Eksperi Dr. Sulh Sancak şu şekilde diyor: “En mühim nokta, davranışının hatalı bulunduğunu fazlaca net ifade etmek ancak evladı ‘fena’ olarak etiketlememektir. “Sen kötüsün” değil, “Bu yaptığın kabul edilemez” denilmelidir. Bu evlatların bir alanı empati yeteneğine zayıf, dürtü kontrolünde zorluk çeken veya kendisi de değişik şekillerde zorlanmış çocuklardır. Bu nedenden dolayı sebebini kavramak önemlidir. Yalnızca nasihatle değil, tutarlı sınırlar yerleştirilerek ve empati eğitimiyle çocuğa davranışının karşı doğrultuda iyi mi bir tesir oluşturduğu gösterilmeli, seçenek davranış yolları öğretilmeli ve yeniden etmemesi amacıyla somut bir plan uygulanmalıdır. Okulla ortaklık yapılmalı, gerek görülürse ustalaşmış {destek} alınmalıdır.”
İstanbul’da yasa dışı yollara Türkiye’ye sokulan Afrika’ya özgü yırtıcı serval kedisinin 3 sene süresince kafeste tutulduğu eve operasyon düzenlendi. Nesli tükenmekte olan kedi, hayvanat bahçesine teslim edildi.
